|
Onderwerp: Bescherming van klokken tegen vordering.
Met het oog op de mogelijkheid, dat de klokken in onze torens zouden gevorderd moeten worden om te worden omgesmolten voor militaire doeleinden, had de Nederlandsche Regeering, reeds vóór ons land in den oorlog werd
betrokken, bepaald, dat een klein aantal klokken , namelijk zulke, die moeten worden beschouwd als historische gedenkstukken van de grootste betekenis, van deze vordering zou worden vrijgesteld.
Daar op het
oogenblik, waarop dit besluit werd genomen, niet bekend was van welken kant buitenlandsch gevaar kon dreigen, waren de kennisgevingen, waarin van deze maatregel wordt mededeeling gedaan, gesteld in het Nederlandsch,
Fransch, Duitsch en Engelsch. De bedoeling van deze kennisgeving, die zal moeten worden opgehangen in de nabijheid der te beschermen klokken, is, dat militaire autoriteiten, belast met de in beslagneming van
klokken, de door de kennisgeving beschermde klokken, als zoodanig gekenmerkt door een daarop aan te brengen letter M, zullen sparen. Hoewel thans vaststaat, dat de mededeeling zich alleen heeft te richten tot het
Duitsche gezag, vind ik daarin geen aanleiding de reeds gereed gemaakte kennisgeving door nieuwe te vervangen.
Tot de klokken, die deze bescherming zullen genieten, behooren er ook in den aan Uwe Gemeente
toebehoorenden toren te Zandvoort - 1 klok.
Ik doe U hierbij een model toekomen van de letter M, waarmede de beschermde klokken moeten worden gemerkt, en verzoek U deze letter in witte verf te laten aanbrengen op
het lichaam der klok, ter hoogte van den aanslag van den klepel.
Voorts verzoek ik U bijgaande kennisgeving, zoo nodig door omlijsting en plaatsing achter glas zoodanig beschermd, dat zij onbeschadigd blijft, ook
wanneer zij moet worden aangebracht op een plaats. waar zij is blootgesteld aan weer en wind, ten spoedigste op een in het oog vallende plaats te doen bevestigen. Het meest geschikt lijkt mij daartoe de kast van het
uurwerk, of wanneer dit niet gaat, de deur die toegang geeft tot de torentrap.
Mocht iemand zich bij U vervoegen om klokken in beslag te nemen of te inventariseren, dan gelieve U hem met nadruk op de kennisgeving
en de bedoeling daarvan te wijzen.
Eventueel gewenschte nadere inlichtingen betreffende deze aangelegenheid gelieve U te vragen aan Dr. W. van der Elst, die bereid is U zoo mogelijk te bezoeken, wanneer twijfel
mocht bestaan over de klok, die voor bescherming is aangewezen.
Ik verzoek U ten slotte beleefd de ontvangst van de kennisgeving te bevestigen door bijgaand recu te onderteekenen en aan mij terug te zenden aan
bovenstaand adres.
DE INSPECTEUR KUNSTBESCHERMING
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
PROVINCIAAL BESTUUR VAN NOORDHOLLAND
HAARLEM, 12 A p r i l 1943
Aan Heeren Burgemeesters der gemeenten in Noordholland
Onderwerp: KLOKKENVORDERING
Gevolg gevende aan een desbetreffend verzoek van den Rüstungsinspekteur, heb ik in mijn circulaire van 1 december
1942, 3de afd.B.,no.80-94/21650, aan de Burgemeesters der gemeenten in Noordholland met meer dan 10.000 inwoners onder meer de mededeeling gedaan, dat in pricipe in iedere burgerlijke gemeente één klok zou kunnen
blijven hangen.
Deze mededeeling heeft, naar mij thans bij herhaling blijkt, tot misverstand aanleiding gegeven.
Bedoeld is slechts, dat na afloop van de vordering ter plaatse één klok zal kunnen
blijven hangen, een klok, die alsdan met die bestemming zal worden vrij gegeven, een klok derhalve die wellicht uit een andere plaats afkomstig is. De opvatting, dat niet alle klokken uit een gemeente zullen worden
weggevoerd, is dan ook geenszins juist. Behalve in het spergebied langs de kust, waaruit alle klokken zonder uitzondering worden verwijderd, zullen alleen de
M klokken ongemoeid gelaten worden.
Alle overige klokken worden weggevoerd met dien verstande, dat uit de opslagplaatsen, na selectie, een aantal klokken ter beschikking zullen worden gesteld voor alarmdoeleinden waar zulks noodig blijkt. Voor dit doel zullen vermoedelijk in de eerste plaats de C klokken met een gewicht van niet meer dan 250 kilo worden aangewezen. Ik wijs er nadrukkelijk op, dat uit het bovenstaande volgt, dat pogingen om het wegvoeren van klokken te voorkomen vruchteloos zullen moeten blijven. Slechts indien door het wegvoeren van een klok ernstige schade dreigt te worden toegebracht aan een monumentalen toren. dat is aan een toren die opgenomen is in de lijst de Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst, is er aanleiding om terzake overleg te plegen. Daarbij dient in het oog te worden gehouden, dat hier slechts sprake is van zoodanige schade als het gevolg zal zijn van de omstandigheid, dat de klok niet verwijderd kan worden zonder dat belangrijke hoeveelheden metselwerk moeten worden afgebroken ofwel een gewelf onder de klok moet worden uitgebroken ofwel de constructie op eenigerlei wijze ernstig wordt bedreigd. In zulk een geval dient men zich te wenden tot den Inspecteur Kunstbescherming te ‘s-Gravenhage op het Sweelinckplein, met een deskundig rapport omtrent de maatregelen die voor het verwijderen van de klok noodzakelijk zouden zijn.
Tot den Rüstungsinspekteur dient men zich niet te wenden.
De vraag of een toren op de lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst voorkomt kan beantwoord worden door het Departement
van Opvoeding, Wetenschap en Kultuurbescherming.
De Commissaris der provincie Noordholland
B a c k e r
|
